Właściwości papieru, drzewny i bezdrzewny.

2006-05-23

Każdy rodzaj papieru jest unikalny, każdy ma inne właściwości. Chodzi o właściwości, które mają decydujący wpływ na końcowy rezultat drukowania i walory estetyczne, które posiada gotowa odbitka. Wybór odpowiedniego papieru jest więc istotny i wymaga pewnej wiedzy. Mówiąc krótko: aby dokonać właściwego wyboru trzeba poznać właściwości papieru i związane z tym uwarunkowania.

W tym celu konieczne jest przyswojenie sobie w pierwszym rzędzie obiektywnej, dającej się wyrazić ilościowo wiedzy dotyczącej cech papieru. W następnej kolejności na horyzoncie pojawiają się inne, bardziej subiektywne i niedające się wyrazić ilościowo aspekty wiedzy o papierze, nierzadko opisujące odczucia płynące z obcowania z papierem. W tym rozdziale zajmiemy się podstawową wiedzą i zaprezentujemy kilka obiektywnych, dających się wyrazić ilościowo właściwości papieru.
Papier drzewny i bezdrzewny

W jednej z poprzednich części tego rozdziału wyjaśnialiśmy dwa podstawowe sposoby produkcji masy celulozowej – metodę chemiczną i metodę mechaniczną. Metodą chemiczną usuwa się z drewna praktycznie wszystkie substancje zawierające drewno z wyjątkiem celulozy. Dlatego papier zawierający ponad 90 procent masy celulozowej bezdrzewnej, tzn. masy celulozowej chemicznej nosi nazwę bezdrzewnego. Do właściwości papieru bezdrzewnego zalicza się wysoką wytrzymałość i dużą trwałość. W produkcji masy celulozowej mechanicznej wykorzystuje się większość objętości drzewa, co oznacza, że do mieszanki masy celulozowej dodawane są jeszcze inne składniki niż tylko czysta celuloza. Papier zawierający ponad 10 procent masy celulozowej drzewnej nosi w związku z tym nazwę papieru drzewnego. Do właściwości papieru drzewnego należą dobra wytrzymałość i duża nieprzezroczystość. Występowanie gatunków papieru składającego się głównie z masy celulozowej półchemicznej zmienia tradycyjny podział na papier bezdrzewny i drzewny. Korzyści płyną tu z zastosowania obu rodzajów masy celulozowej. Z definicji określa się te gatunki często jako papier drzewny, jednakże, zależnie od pożądanej funkcji są one niejednokrotnie bardziej podobne do gatunków bezdrzewnych.
Gramatura, grubość i objętość właściwa

Gramatura, grubość i objętość właściwa to trzy istotne i często podawane właściwości papieru. Są one nierzadko wymieniane jednym tchem, a to z tej prostej przyczyny, że są między sobą powiązane matematycznie. Grubość i gramatura są definiowane niezależnie od siebie, natomiast objętość właściwa, czasami również określana jako spulchnienie czy wolumen, to stosunek między gramaturą a grubością. W tej części rozdziału definiujemy bliżej każdy z tych terminów.
Gramatura = (grubość / objętość właściwa)
Gramatura jest najczęściej stosowaną miarą ciężaru papieru i jest wyrażana jako masa metra kwadratowego papieru, np. 130 g/m². Jest to pojęcie o fundamentalnym znaczeniu przy wyborze papieru, chociaż często jest ono stosowane dość niedbale w odniesieniu do grubości papieru, co jest mylące, ponieważ grubość w rzeczywistości zależy od objętości właściwej papieru.
Grubość = gramatura (x) objętość właściwa
Grubość papieru mierzy się w mikrometrach (µm) – czyli tysięcznych częściach milimetra – i jest to odległość między dwiema powierzchniami papieru. Grubość jest pod wieloma względami ważna przy wyborze papieru, ponieważ wpływa ona na stabilność, odczucie w dotyku i oczywiście grubość końcowego produktu drukowanego. Dotyczy to w szczególności książek, które mogą zawierać kilkaset stron.
Na co dzień do opisywania grubości papieru jest jednak wykorzystywana jego gramatura.
www.arcticpaper.com