Składowe druku - propozycje na doskonały druk

2008-09-25

Od wciśnięcia przycisku drukuj do wyciągnięcia zadrukowanego arkusza mija kilka sekund, w tym czasie nasze wcześniejsze decyzje przechodzą test, czy uda się uzyskać satysfakcjonujący druk? Spróbujemy pomóc. Wyłowimy najbardziej istotne składowe druku oraz określimy ich rolę w procesie drukowania. Wskażemy technologie i rozwiązania, które doprowadzą nas do wydrukowania pięknej pracy. Zapraszamy.

Druk nieustannie ewoluuje. Powoduje to, że szereg zagadnień związanych z powielaniem różnego rodzaju treści, rozszerza się w zastraszającym tempie. Przykładem tego są osobne publikacje poświęcone zarządzaniu kolorami, dtp, urządzeniom, itd. Odmiany druku oraz metody drukowania także zwiększają zakres wiedzy, którą warto uzupełniać wraz z rozwojem nowych technologii. Przeglądając fachowe piśmiennictwo lub zasoby internetowe, możemy odnieść wrażenie nadmiaru informacji; niekończącej się spirali zagadnień, które pociągają za sobą konieczność ciągłego podnoszenia własnych kompetencji. Ale przecież od setek lat chodzi tak naprawdę o jedno i to samo, czyli o papier, tusz i urządzenia drukujące. Ten zakres składowych druku należy jeszcze uzupełnić o oprogramowanie, które stanowi dla nas platformę kontaktów z urządzeniami elektronicznymi.

drukarki

W tym zestawieniu urządzenia drukujące mogą pochwalić się najbardziej spektakularnymi zmianami. Rozwój konstrukcji urządzeń spowodował przejście od wielkich maszyn drukujących do małych, wykonanych z tworzyw sztucznych, biurkowych drukarek. Oprócz zmiany gabarytów urządzeń i wejścia technologii drukujących do domów, możemy także wskazać na wiele różnych rodzajów i typów drukarek, od drukarek atramentowych po drukarki fiskalne. Drukarki atramentowe są dzisiaj najbardziej popularnymi urządzeniami. Całkiem dobrze sprawdzają się w warunkach domowych, o ile zadbamy o właściwe zarządzanie przepływu naszych prac.

Towarzyszące osobistym komputerom drukarki atramentowe naszpikowane są wieloma precyzyjnymi technologiami. Możemy wybierać pomiędzy drukarkami z głowicą termiczną lub piezoelektryczną. Obie głowice różnią się metodą dystrybucji-tuszu na papier. W przypadku głowicy termicznej wykorzystywana jest temperatura, która poprzez wrzenie powoduje zmianę objętości kropelek tuszu w dyszach i ich automatyczne wyprowadzenie na papier. Głowica piezoelektryczna wykorzystuje mechanizm drgania kryształków, które powodują wydobycie kropelek tuszu z dysz. Obie technologie mają swoje plusy i minusy. W przypadku głowic piezoelektrycznych warto wspomnieć o ich zwiększonej precyzji w odwzorowaniu przejść tonalnych. Eksploatacja tego typu głowic jest opłacalna z powodu ich dużej trwałości. Często też spotkamy się z sytuacją, w której producent fabrycznie kalibruje głowicę. Wybór technologii związany jest oczywiście z naszymi potrzebami. Przykładem takich precyzyjnych rozwiązań może pochwalić się Epson, który jest największym dostawcą głowic piezo (głowice pracują w maszynach takich firm jak – MUTOH, ROLAND, MIMAKI, SCREEN czy Noritsu) od lat rozwija technologie druku Micro Piezo.


Rysunek 1. Wykorzystanie atramentów składowych do druku czarno-białego, w zależności od technologii atramentu

Inny rodzaj drukarki, na której warto skupić swoją uwagę to drukarki fotograficzne. Także na tym polu, w zależności od potrzeb, możemy natknąć się na rozwiązania dedykowane dla niewymagających użytkowników jak i pół profesjonalistów. Oferta przeznaczona dla pół profesjonalistów może stanowić poważną konkurencję dla zakładów fotograficznych. Ten rodzaj drukarek stał się szczególnie popularny wraz z wprowadzeniem na rynek aparatów cyfrowych. Dysponując aparatem oraz drukarką reprodukującą fotografie, użytkownik w dużym stopniu potrafi uniezależnić się od profesjonalnych punktów i zakładów fotograficznych.

Zasadniczo drukarka fotograficzna to nadal drukarka atramentowa. Różnica między nimi związana jest z ilością wykorzystywanych barw podczas procesu drukowania. W przypadku drukarki atramentowej spotykamy się przeważnie z cyjanem, magentą (barwa pośrednia między fioletem i czerwienią) i żółtym, czyli CMY. Tymczasem drukarki fotograficzne, oprócz kolorów podstawowych CMY, dysponują dodatkowymi kolorami. Możemy spotkać się z urządzeniami drukującymi za pośrednictwem 8 + 1 atramentów. Dodatkowe kolory to LLk (Light-Light Black), Lk (Light Black), Lc (Light Cyan), Lm (Light Magenta). W tej kombinacji osobne miejsce warto poświęcić czarnym atramentom. W przypadku drukarek Epson wykorzystujących technologię UltraChromeK3 Ink oprócz tak rozbudowanego zestawu pojemników z tuszem możemy spotkać się z czernią Pk (Photo Black) i Mk (Matte Black). W tym przypadku wybór czerni uzależniony jest od papieru, którym chcemy się posłużyć – fotograficzny lub matowy.


Rysunek 2. Zestaw atramentów Epson UltraChromeK3 z technologią Vivid Magenta

W zależności od modelu drukarki możemy spotkać się z bardzo ciekawym rozwiązaniem umożliwiającym automatyczne przełączanie się pomiędzy czernią Pk i Mk, jak i zaawansowaną kontrolą poszczególnych pojemników z tuszem. Zastosowanie zwiększonej ilości barw wpływa korzystnie na wiele różnych wizualnych aspektów fotografii. Generalnie, wykorzystanie drukarek fotograficznych pozwala nam drukować zdjęcia o większym nasyceniu, zachować ciągłość w przejściach tonalnych i wydobywać szczegóły w ciemnych obszarach zdjęcia. W tym ostatnim przypadku nasze wysiłki związane z wywoływaniem zdjęć w module Camera Raw, nie zostaną zniweczone z powodu ograniczeń urządzenia drukującego.


Rysunek 3. Porównanie osiągalnych gamutów technologii Epson UltraChromeK3 i tradycyjnej technologii fotograficznej/odbitki srebrowej

tusz

Tusze to odrębne zagadnienie. Ich ewolucja rozgrywa się na poziomie, który nieuzbrojonym okiem jest trudno dostrzegalny. Za to efekt, czyli powleczony tuszem papier, jest jak najbardziej dostępnym i namacalnym świadectwem rozwoju technologii. Tusz możemy podzielić na dwie grupy, mianowicie rozpuszczalnikowy i pigmentowy. Ten pierwszy oparty jest na technologii rozpuszczania barwników w jednorodnej cieszy, drugi oparty jest na pigmentach, czyli stałych cząstkach. Obydwa tusze podobnie jak głowice drukujące mają swoje zalety i wady. W przypadku tuszu rozpuszczalnikowego możemy podkreślić jego znakomite właściwości w drukach o bardzo dużej ilości kolorów jednak małej odporności na warunki zewnętrzne. W przeciwieństwie do niego, tusz pigmentowy doskonale radzi sobie z niesprzyjającymi czynnikami zewnętrznymi takimi, jak ścieranie, wilgoć, promienie UV.

Trwałość tuszu, szczególnie w przypadku druku fotograficznego, jest kluczowym czynnikiem, który powinien kierować nami podczas planowania naszych posunięć na polu profesjonalnego druku. Tusz powinien być odporny na działanie ozonu, który sprzyja blaknięciu. Łącząc dobrej jakości tusz z odpowiednim papierem możemy zapobiec zaciekom i zwiększyć odporność wydruku na wilgoć i światło. Obecnie odnotowuje się odporność na światło do 200 lat przy wydrukach czarno białych z użyciem dobrej jakości papieru, przykładowo Velvet Fine Art Paper (papiery bez wybielaczy optycznych na bazie bawełny).


Rysunek 4. Technologia atramentów firmy Epson

Jakość użytego tuszu sprzyja zwiększonemu zakresowi kolorów. Niebagatelną rolę odgrywa tutaj ilość pojemników z atramentem. Wszystkie te czynniki zapewnią nam równomierny połysk, wysoki Dmax, płynną gradację kolorów i redukcję efektu metameryzmu. Wykorzystanie trzech tuszy czerni wpływa na poprawę gęstości optycznej oraz gradacji tonalnej. W kontekście tuszy warto poruszyć zagadnienie nowych technologii, czyli Vivid Magenta i Vivid-Light Magenta. Oparta jest ona na zwiększonej gęstości pigmentu. Te dwie barwy są wykorzystywane w drukarkach korzystających z zalet UltraChromeK3 Ink. Zastosowanie podobnej kombinacji barw umożliwia prawie całkowitą likwidację efektu metameryzmu i zwiększenie zakresu kolorów, którymi dysponuje drukarka. Aby uzyskać podobne efekty często wykorzystuje się do 12 kolorów z tuszem. Za pośrednictwem Vm i VLm wystarczy nam 8 atramentów, aby uzyskać dużo lepsze efekty.

media

Papier, będący nośnikiem drukowanych przez nas treści, jest ściśle związany z rodzajem drukarki i tuszu, który wykorzystujemy. Podstawowa zasada, która pozwoli nam uzyskać satysfakcjonujące wydruki, mówi o stosowaniu papieru producenta danej drukarki. Dzięki temu kontrolując proces wydruku za pośrednictwem sterownika drukarki, możemy wykorzystać ustawienia dedykowane dla papieru znanego sterownikowi. Rodzaj papieru dzielimy głównie na dwie grupy, powlekane i bez powlekania. Drukarka atramentowa daje najszersze spektrum podłoży, z których możemy korzystać.

Wybór papieru jest etapem przygotowania materiału do druku, który podlega grzechowi ignorancji, tym czasem nie powinniśmy pozwolić sobie w tym przypadku na żaden kompromis. Struktura papieru może bardzo znaczącą wpłynąć na dystrybucję tuszy. Dlatego warto poświęcić swój czas i postarać się o prawidłową kombinację papieru i tuszu. Przykładowo jeśli chcemy przeprowadzić druk zdjęcia, korzystamy z błyszczącego papieru (chociażby Premium Glossy Photo Paper) w połączeniu z zestawem tuszy UltraChrome HiGloss2. Taki wybór zapewni nam jaskrawe kolory, odpowiedni wydruk zieleni i niebieskiego.

oprogramowanie

Ostatnia składowa druku to oprogramowanie. Obejmuje ona aplikację do edycji i zarządzania plikami cyfrowymi oraz sterownik urządzenia drukującego. Pomiędzy nimi funkcjonuje wiedza z zakresu zarządzania kolorami. Umiejętne zarządzanie kolorami gwarantuje spójność kolorów na rożnych etapach przepływu pracy. Podstawa systemu zarządzania to profile kolorów (przechowywane w osobnych plikach), które opisują możliwości reprodukcji zakresu przestrzeni barw wybranego urządzenia. Przestrzenie barw są trójwymiarowe i opisane przez modele matematyczne. Są one dla urządzeń zrozumiałym sposobem opisywania światła widzialnego, które jest w stanie postrzegać człowiek w określonym zakresie długości fal (380nm – 780nm). W tym zakresie mieszczą się wszystkie widzialne przez nas barwy.


Rysunek 5. Papier matowy i papier błyszczący

Niestety percepcja barw związana jest z marginesem różnic. Oznacza to, że jedna osoba nie jest w stanie postrzegać barwy w 100% tak samo, jak postrzega ją druga osoba. Ten problem występuje także w procesie zarządzania kolorami. Różnice w zakresie przestrzeni barw występują w przypadku urządzeń rejestrujących oraz reprodukujących obrazy. Dysponując nawet tym samym modelem drukarki, którym dysponuje nasz znajomy, nie możemy być pewni, że wydruk jednego dokumentu będzie wyglądał tak samo na obu drukarkach. W tym miejscu pojawiają się profile kolorów, których zadaniem jest pomoc w uzyskaniu spójności w wyglądzie kolorów. Jeśli zaś chodzi o zakres przestrzeni barw, warto śledzić nowości technologiczne. Czym bardziej precyzyjne urządzenie, tym szarszy zakres. Czym szerszy zakres, tym większe szanse na wierną reprodukcję kolorów.

Za nim jednak zaczniemy zastanawiać się nad profilami kolorów urządzeń rejestrujących i reprodukujących obrazy warto rozpocząć przygotowania stanowiska pracy od kalibracji monitora, który także dysponuje własnym profilem kolorów. Jest to podstawa w całym procesie, gdyż monitor to okno na świat naszych cyfrowych działań. Kalibracja monitora powinna odbywać się z zastosowaniem sprzętowych rozwiązań, czyli kolorymetrów lub spektrofotometrów. Dzięki nim uzyskujemy właściwy profil koloru monitora i kalibrujemy urządzenie. Pamiętajmy także, że charakterystyka monitora zmienia się podczas eksploatacji, dlatego powinniśmy przeprowadzać kalibrację przynajmniej raz na miesiąc. Kluczowym elementem jest również środowisko w którym pracujemy, zadbajmy o to, aby pomieszczenie, w którym znajduje się komputer nie było narażone na ciągłe zmiany jasności światła, i aby w okolicy pola naszej percepcji nie znajdowały się jaskrawe barwy, które zakłócają postrzeganie. W tym celu najlepiej pomalować pomieszczenie na neutralny kolor, przykładowo jasny szary i zastosować sztuczne światło.

Model kolorów monitora oparty jest na trzech składowych RGB, wynika to z faktu, iż komputery są urządzeniami stricte RGB. Drukarki atramentowe również są urządzeniami RGB. Mówimy jednak o trybie CMYK, a nawet zdążyliśmy wymienić iloma kolorami mogą posługiwać się najnowsze drukarki, które nie dosyć, że drukują atramentami CMYK to dysponują pośrednimi barwami. Jak to się dzieje, że obrazek RGB może zostać poprawnie wydrukowany na urządzeniu CMYK? Jest to możliwe dzięki sterownikowi drukarki, który konwertuje informacje RGB na wartości CMYK oraz oblicza sposób dystrybucji poszczególnych atramentów w celu reprodukcji tego modelu kolorów.

Możemy wyróżnić cztery metody zarządzania kolorami, generalnie mówimy jednak o zarządzaniu kolorami poprzez aplikację i za pośrednictwem sterownika drukarki. Zrozumienie różnicy pomiędzy tymi metodami pozwoli nam uniknąć błędów wynikających z podwójnego procesu zarządzania, co może prowadzić do drastycznych przekłamań. Spróbujemy skupić się na zarządzaniu kolorami podczas wydruku fotografii na drukarce Epson Stylus Pro 7800.

Przed przystąpieniem do pracy zakładamy, iż dysponujemy poprawnie skalibrowanym monitorem. Po uruchomieniu Photoshopa CS2 (lub Photoshopa CS3) wywołujemy okno dialogowe zarządzania kolorami Edycja>Ustawienia koloru (Edit>Color Settings), [Shift] + [Ctrl] + [K]. Klikamy na przycisku Więcej opcji (More Options) i z rozwijanego menu RGB w sekcji Przestrzenie robocze (Working Spaces) wybieramy profil Adobe RGB (1998). Przestrzeń kolorów opisana przez ten profil jest wystarczająco szeroka, aby móc zarządzać zakresem barw profilu monitora i drukarki.

Pozostając w tym samym oknie dialogowym przenosimy wzrok na sekcję Zasady zarządzania kolorami (Color Management Policies) i upewniamy się, że w poszczególnych menu wybrane są opcję Zachowaj osadzone profile (Preserve Embedded Profiles). Zaznaczamy również Różnice profilów (Profile Mismatches) oraz Brak profilów (Missing Profiles), dzięki temu uzyskaEpson posiada w ofercie wtyczkę ułatwiającą zadania związane z drukowaniem i zarządzaniem kolorem (Epson Print Plugin). Ważący w okolicach 42 MB plik można pobrać ze strony producenta. Instalacja wtyczki wiąże się z automatyczną detekcją programów Photoshop i Elements, co powoduje skopiowanie odpowiednich plików do katalogów z pluginami wspomnianych programów oraz utworzenie właściwego katalogu Epson w Program Files. Wtyczka współpracuje z wieloma drukarkami również z profesjonalnymi, uwzględniając Epson Stylus PRO3800, drukarka umożliwiająca wydruki formatów od A6 do A2, bez marginesów.

Wtyczka potrafi pracować niezależnie od środowiska Adobe Photoshop, umożliwia to ładowanie zdjęć będących na różnym etapie edycji i porównywanie zmian. Możemy przechodzić pomiędzy interfejsem wtyczki i Photoshopa wprowadzając odpowiednie obrazy. Jeśli zatrzymamy wydruk i zamkniemy plugin nie oznacza to utraty procesu. Prace z wtyczką możemy podzielić na trzy etapy: selekcja obrazów i definiowanie szablonu oraz wprowadzenie ustawień drukarki i podgląd. Co do szablonów, Epson udostępnił ich nam około 170, przydają się w wielu rożnych sytuacjach. Użytkownik może z powodzeniem tworzyć własne szablony i zapisywać je w celu późniejszego wykorzystania. Samo zarządzanie kolorem możemy prowadzić za pośrednictwem sterownika drukarki jak i z wykorzystaniem profilu ICC.

Zarządzanie kolorami jest tym etapem pracy, w którym to my decydujemy o wyglądzie naszych obrazków. Dlatego powinniśmy poświęcić mu osobną uwagę, ku czemu skłania nas niniejsze wydanie .psd (.psd 09/2008).

Więcej materiałów poświęconych technologiom i produktom Epsona znajdziecie na dołączonym do magazynu .psd nr 09/2008 CD.


Źródło: Krzysztof Kopciowski - .psd 09/2008 - www.psdmag.org